السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

204

تفسير الميزان ( فارسي )

باشد ، و وجه خداى تعالى عبارت است از صفات فعلى خداى تعالى ، صفات كريمه اى كه افاضه خير بر خلق و خلقت و تدبير و رزق آنها ، و يا به عبارت جامعتر رحمت عامه او كه قوام تمامى موجودات بدان است ، از آن صفات نشات مىگيرد ، و بنا بر اين معناى اينكه عملى به خاطر وجه اللَّه انجام شود اين است كه در انجام عمل اين نتيجه منظور گردد كه رحمت خداى تعالى و خشنوديش جلب شود ، منظور تنها و تنها اين باشد و ذره‌اى از پاداشهايى كه در دست غير خداى تعالى است منظور نباشد ، و به همين جهت خانواده اطعامگر دنبال اين سخن خود كه * ( « إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْه اللَّه » ) * اضافه كردند : « * ( لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَلا شُكُوراً ) * - ما از شما نه پاداشى مىخواهيم ، و نه حتى تشكرى » . گفتيم وجه خداى تعالى عبارت است از صفات فعلى او ، كه صفات ذاتى خداى تعالى ما وراى آن صفات قرار دارد ، و مبدأ آن و در آخر مبدأ تمامى خيرات عالم است . و بنا بر اين برگشت اينكه عمل براى وجه اللَّه باشد ، به اين مىشود كه عمل انسان به اين انگيزه از انسان سر بزند كه باعث رضاى اوست ، و او محبوب ما و رضايتش منظور ما است ، براى اينكه او جميل على الاطلاق است ، و به تعبير ديگر : برگشت چنين عملى به اين است كه انسان خداى را تنها به اين جهت عبادت كند كه او اهليت عبادت و استحقاق آن را دارد . هدف واقع شدن وجه اللَّه ، و آن را غايت و انگيزه اعمال قرار دادن ، در چند جا از كلام مجيدش آمده ، مانند آيات زير : « وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَه » « 1 » ، و در اين معنا است آيه شريفه « وَما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّه مُخْلِصِينَ لَه الدِّينَ » « 2 » ، و آيه شريفه « وَما تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْه اللَّه » « 3 » ، و آيه شريفه « فَادْعُوه مُخْلِصِينَ لَه الدِّينَ » « 4 » ، و آيه « أَلا لِلَّه الدِّينُ الْخالِصُ » « 5 » . * ( « لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَلا شُكُوراً » ) * - « جزاء » به معناى آن است كه عمل كسى را به چيزى كه معادل و برابر آن باشد عوض دهى ، حال چه عمل خير باشد ، كه معادلش جزاى خير

--> ( 1 ) نفس خويش را با كسانى كه صبح و شام پروردگار خود را مىخوانند ، و به جز وجه او هدفى ندارند مقاوم ساز . سوره كهف ، آيه 28 . ( 2 ) مامور نشدند مگر به اينكه خدا را با وضعى عبادت كنند كه دين خالص براى خدا باشد . سوره بينه ، آيه 5 . ( 3 ) و انفاق نمىكنيد مگر براى تحصيل وجه اللَّه . سوره بقره ، آيه 272 . ( 4 ) او را در حالى بخوانيد كه دين را خالص براى او بدانيد . سوره مؤمن ، آيه 65 . ( 5 ) آگاه باشيد كه دين خالص تنها از آن خدا است . سوره زمر ، آيه 3 .